Introduction to City Planning, Chapter 2
โดย พงศ์สีห์ ชุมสาย ณ อยุธยา สถ.บ(เกียรตินิยมอันดับ๒) จุฬา ๒๕๐๕, M.Arch(Iowa State)1970,MS.(town®ional planning)
วัตถุประสงค์:เพื่อนักศึกษา และผู้สนใจจะได้เรียนรู้เกี่ยวกับงานด้าน”การผังเมือง”…
1.ปฐมบทการวางผังเมือง ๒ : การสร้างวิสัยทัศน์
“วิสัยทัศน์”(Vision): จินตนาการว่าบ้านเมืองของเราจะเป็นอะไร ประชาชนจะมีวิถีชีวิตอย่างไร?
จะสร้างวิสัยทัศน์ ต้องคำนึงถึง:
๑.แนวโน้ม(trends) ของเศรษฐกิจ สังคม ประชากร การใช้ที่ดิน สิ่งแวดล้อม ภูมิประเทศ
ฯลฯ เป็นต้น เช่น เมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๔ ประเทศไทยมีป่าไม้ ๒๒๕ ล้านไร่ คิดเป็นร้อยละ ๗๐.๓๒ ของ
พื้นที่ประเทศไทย แต่ พ.ศ. ๒๕๕๓ ประเทศไทยเหลือป่าไม้เพียง ๑๐๖ ล้านไร่ คิดเป็นร้อยละ ๓๓.๔๐ ของพื้นที่ประเทศไทย “ป่าไม้ลดลง เพราะประชากรประเทศเพิ่มขึ้น และบุกลุกถางป่าเป็นที
ทำกิน”(ประเทศไทย มีประชากร พ.ศ.๒๔๕๔ และ พ.ศ.๒๕๕๓ เท่ากับ ๘.๒ล้าน และ ๖๓.๙ล้านคน
ตามลำดับ) “ประชากรเพิ่ม ป่าไม้ลด” “ป่าไม้ลด สิ่งแวดล้อมวิกฤติ” “เอกภพ โลก เป็นกลีภพ…
ไร้ระเบียบ…ภัยธรรมชาติ:นำ้ท่วม เกิดขึ้นเมื่อไรก็ได้ ” “ประชากรมากจนต้องไปแย่งที่อยู่ของนำ้(ที่ลุ่ม ที่นำ้ท่วมถึง ทางเดินของนำ้…) “เศรษฐกิจแท้จริงของไทยคือ การเกษตร ไม่ใช่อุตสาหกรรม”. สรุป ต้องเพิ่มพื้นที่ป่า เพิ่มที่อยู่ของนำ้ เพิ่มพื้นที่การเกษตร ต้องจำกัดพื้นที่เมือง
ดังนั้น” ต้องลดประชากรประเทศแน่นอน” ข้อมูลสนับสนุนก็คือ ประชากรประเทศไทยมีอัตราการเติบโตลดลงด้วย…ซึ่งดีมากสำหรับประเทศไทย
๒.วิสัยทัศน์ประเทศไทยต้องคำนึงถึง”…ทรัพยากรธรรมชาติ โบราณสถาน ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม…” ประเทศไทยบริบูรณ์ด้วย ดิน นำ้ ลม ไฟ และพืช ต้อง”อนุรักษ์เป็นแหล่งพืชพันธ์ธัญญาหาร”ต้องจำกัดการขยายพื้นที่เมือง ต้อง”อนุรักษ์สิ่งสำคัญทางประวัติศาสตร์โบราณสถาน และโบราณสถาน” สำหรับเรียนรู้ …
๓.วิสัยทัศน์ประเทศไทยต้องคำนึงถึง “เทคโนโลยี่” สังคมโลกาภิวัตน์ วิทยาศาสตร์ และ
เท็คโนโลยี่. วิทยาศาสตร์ทำให้คนอายุยืน เท็คโนโลยี่ลดการพึ่งพิงของผู้สูงอายุ(dependency),
ลดความต้องการกำลังแรงงาน(labor force) ประเทศควรมีประชากรที่สมดุลกับที่ดินทำกิน
๔.วิสัยทัศน์ประเทศไทยต้องคำนึงถึง”นโยบายของรัฐ” นโยบายครัวโลก ทำให้ต้องการผลผลิตการเกษตร การเกษตรต้องการ “ที่ดิน” และ “แหล่งนำ้”. ดังนั้นต้องเสียสละที่ดินส่วนใหญ่เพื่อการเกษตร ต้องจำกัดพื้นที่เมือง เราไม่ต้องมีคนล้นเมือง เราต้องควบคุมจำนวนประชากร
๕.กฎหมายที่ยุติธรรม
สรุป การสร้างวิสัยทัศน์ จะต้องคำนึงถึง แนวโน้มดังกล่าว,ทรัพยากร, เท็คโนโลยี่,นโยบายของรัฐกฎหมาย…ปัจจัยอื่นฯ “ที่อธิบายข้างบน เป็นตัวอย่างของวิสัยทัศน์ที่เราจินตนาการว่า อีก๑๐๐ปีประเทศไทยจะเป็นประเทศที่ “สุนทรีย์และโรแมนติค”…บริบูรณ์ด้วย ดิน นำ้ ลม ไฟ พืช
และประเทศไทยจะมีประชากรที่สมดุลกับที่ทำกิน “เราจะไม่เกิดลูกมากจนเกินต้องการ” เราจะไม่แย่งกันกิน ไม่แย่งที่อยู่ ไม่แย่งที่ทำกิน…และไม่เป็นหมาป่าต่อกัน.